Myanmar Platform

၀က္အျပင္းဖ်ားေရာဂါ (African Swine Fever)နဲ႔ ၀က္သားမစားရ ျပႆနာ

Thu Thu 2019-03-18 513

အခုရက္ပုိင္းအတြင္းမွာ ျပည္သူလူထုၾကားမွာ ထိတ္လန္႕ဖြယ္တစ္ခု ျဖစ္ေနတာကုိ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ အာဖရိက ဝက္အျပင္းဖ်ားေရာဂါ (African Swine Fever)ကုိ ကူးစက္ေရာဂါလုိ႔ ေၾကျငာခဲ့တာေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုၾကားမွာ စုိးရိမ္မႈေတြျမင့္တက္ျပီး ထိတ္လန္႔ဖြယ္ ျဖစ္ခဲ့ရတာပါ။

ဝက္အျပင္းဖ်ားေရာဂါကုိ ေၾကာက္လန္႔ျပီး တစ္ခ်ဳိ႕က ၀က္သားစားလုိ႔မရဘူး။ တစ္ခ်ဳိ႕ကလည္း ၀က္သား စားလုိ႔ရတယ္ဆုိျပီး အမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာဆုိေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ေသခ်ာတာ တစ္ခုကေတာ့ ဝက္အျပင္းဖ်ားေရာဂါေၾကာင့္ ၀က္သားဆုိင္ေတြ၊ ၀က္သားတုတ္ထုိးဆုိင္နဲ႔ ၀က္ထြက္ပစၥည္း ေရာင္းခ်တဲ့ဆုိင္ေတြကေတာ့ ဒီရက္ပုိင္းအတြင္းမွာ သိသိသာသာကုိ ေရာင္းအားေတြ က်သြားတာကုိ ေတြ႔ရပါတယ္။

“အရင္က ဒီအခ်ိန္ဆုိ နည္းနည္းပဲက်န္ေတာ့တာ။ အခုကေတာ့ ျမင္တဲ့အတုိင္းပါပဲ အမ်ားၾကီးက်န္ေသးတယ္။ ၂ရက္ေလာက္ရွိျပီ မေရာင္းရတာ။ ၁ရက္၂ရက္ေလာက္ ေစာင့္ၾကည့္လုိက္ဦးမယ္။ ဒီလုိပဲ ဆက္ျဖစ္ေနမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ဆုိင္ကုိခဏ နားထားလုိက္ေတာ့မယ္။” သဃၤန္းက်ြန္းျမဳိ႕နယ္မွာ ေရာင္းခ်ေနတဲ့ ၀က္သားတုတ္ထုိးဆုိင္ရွင္ တစ္ဦးကေျပာပါတယ္။

ဒီရက္ပုိင္းအတြင္းမွာ ၀က္သားဆုိင္ေတြ၊ ၀က္သားတုတ္ထုိးဆုိင္နဲ႔ ၀က္ထြက္ပစၥည္း ေရာင္းခ်တဲ့ ဆုိင္ေတြအေနနဲ႔ အရႈံးေပၚျပီး ညည္းညဴေနၾကရသလုိ အိမ္ရွင္မေတြအေနနဲ႔ကလည္း ၀က္သားကေနတစ္ဆင့္ ဝက္အျပင္းဖ်ားေရာဂါ ကူးစက္မွာကုိ ေၾကာက္လန္႔ျပီး ၀က္သားကုိ မစားရဲ႕ၾကဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။

“သူမ်ားေတြက ၀က္သားစားလုိ႔မရဘူး ေျပာေျပာေနၾကလုိ႔ မစားတာပါ။ အိမ္မွာကလည္း ကေလးငယ္ေတြရွိေတာ့ တစ္ခုခုျဖစ္မွာလည္း ေၾကာက္တယ္။” လုိ႔ ေတာင္ဒဂုံျမဳိ႕နယ္မွာ ေနထုိင္တဲ့ မစုျမတ္ေက်ာ္က ေျပာပါတယ္။

အမွန္တကယ္ေတာ့ African Swine Fever ဗိုင္းရပ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဝက္ေရာဂါဟာ ေရာဂါျဖစ္ပြားတဲ့ အသားစားသုံးျခင္းမွတဆင့္ တိရစာၦန္မွ လူသို႔ေရာဂါကူးစက္ ႏိုင္တဲ့ေရာဂါ ( Meat- borne Zoonotic Disease) မဟုတ္ဘဲ တိရစာၦန္မွ တိရစာၦန္သို႔ ကူးစက္ေစႏိုင္တဲ့ "ခ"အဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဝက္အျပင္းဖ်ားေရာဂါ (African Swine Fever)ဟာ ၀က္နဲ႔ ၀က္မ်ဳိးႏြယ္၀င္ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာသာ ကူးစက္ႏုိင္ျပီး ေသေစတာျဖစ္ပါတယ္။ လူအပါအ၀င္ တျခားမ်ဳိးႏြယ္၊ မ်ဳိးစိတ္ေတြကုိ ကူးစက္မႈလုံး၀မရွိဘူးလုိ႔ ဆရာ၀န္ေတြထံက သိရပါတယ္။ က်က္ေအာင္ခ်က္မထားတဲ့ ၀က္သား၊ ၀က္သားတုတ္ထုိး စားရာကေန ကူးႏုိင္တာက HAV/HEV (Hepatitis A နဲ႔ E virus)ေတြ၊ ၀မ္းေရာဂါပုိးေတြနဲ႔ သံေကာင္ေရာဂါေတြသာ ကူးစက္ႏုိင္တာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

“ေစ်းထဲမွာ ရွိေနျပီးသား က်န္းမာတဲ့ ၀က္သားကုိ က်က္ေအာင္ခ်က္စားလုိ႔ရပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာကေတာ့ ၀က္သားကုိအစိမ္းစားတဲ့သူ မရိွပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လုိ႔ မက်က္တစ္က်က္ကုိ သုပ္စားတာမ်ဳိးေတြ မလုပ္ဖုိ႔ပါပဲ။” လုိ႔ အေထြေထြေရာဂါကု ဆရာ၀န္ၾကီး ေဒါက္တာခင္ေမာင္လြင္က ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိမွာ ျပည္သူေတြ စုိးရိမ္ထိတ္လန္႔ေနတဲ့ ၀က္အျပင္းဖ်ားေရာဂါဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အိမ္နီးခ်င္းနုိင္ငံျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔ သမၼတနိုင္ငံမွာ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ အာဖရိက ဝက္အျပင္းဖ်ား ေရာဂါ စတင္ျဖစ္ပြားေၾကာင္းကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၃ ရက္ေန႔မွာ တ႐ုတ္အစိုးရ စိုက္ပ်ိဳးေရးႏွင့္ ေက်းလက္ေဒသေရးရာ ဝန္ႀကီးဌာန (Ministry of Agriculture and Rural Affairs) က တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္အစိုးရအေနနဲ႔ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြကို အားၾကဳိးမာန္တက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေပမယ့္လည္း ယင္းေရာဂါမွာ တ႐ုတ္နိုင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံလုံးနီးပါးကုိ ျပန႔္ႏွံ႔သြားခဲ့ပါတယ္။

ကမၻာ့ကုလသမဂၢ စားနပ္ရိကၡာႏွင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးအဖြဲ႕ (FAO)ရဲ႕ တရားဝင္ စာရင္းဇယားေတြအရ ၂၀၁၈ ၾသဂုတ္လ ၃ ရက္မွ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၂ ရက္အထိ အခ်ိန္ (၇) လနီးပါးအတြင္း ျပည္နယ္၊ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသႏွင့္ ျမဴနီစီပယ္စီရင္စု စုစုေပါင္း ၂၇ ခုမွာ ေရာဂါ ျပန႔္ႏွံ႔ျဖစ္ပြားခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ စုစုေပါင္း ၁၀၈ ခုေၾကာင့္ ဝက္ေကာင္ေရ ၉၅၀,၀၀၀ ကို သုတ္သင္ ရွင္းလင္းခဲ့ရတယ္လုိ႔လည္း သိရပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အဆုိပါေရာဂါမွာ ၂၀၁၉ခုႏွစ္ ႏွစ္ဆန္းပိုင္းမွာ တ႐ုတ္နိုင္ငံရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္း ႏုိင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ မြန္ဂိုလီးယားနဲ႔ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံေတြကုိပါ ျပန႔္ႏွံသြားခဲ့ပါတယ္။ ယင္းအေျခအေနေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ ေရာဂါပုိးကူးစက္ ဝင္ေရာက္မႈ မျဖစ္ေစေရး  ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ဖုိ႔အတြက္ တရုတ္နဲ႔ ေရာဂါျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ဝက္အရွင္နဲ႔ ဝက္ထြက္ပစၥည္းေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းသုိ႔ နယ္စပ္ေပါက္နဲ႔ ေလဆိပ္/ေရဆိပ္ေတြကတစ္ဆင့္ သယ္ယူျခင္း ၊ ဝယ္ယူျခင္းနဲ႔ ေရာင္းခ်ျခင္းေတြ မျပဳဖုိ႔ ယာယီတားဆီး ပိတ္ပင္ထားတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

ရန္ကုန္၊ မႏၱေလး၊ ေနျပည္ေတာ္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေလဆိပ္၊ ျပည္ပဆိုက္ေရာက္ ေလဆိပ္ခန္းမမွာ ဝက္သား၊ ေအးခဲသား၊ ဝက္ေပါင္ေျခာက္၊ ဝက္အူေခ်ာင္း၊ အျခား ဝက္ထြက္ပစၥည္းေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း သယ္ေဆာင္ခြင့္ မျပဳေၾကာင္းကို Notifiable Screen Advertisement မွာ ၁၀ မိနစ္တစ္ခါႏႈန္းနဲ႔ Slide show ျပသၿပီးေတာ့ အသိပညာေပး လုပ္ေဆာင္လ်က္ ရွိတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

၀က္အျပင္းဖ်ားေရာဂါဟာ လူေတြကုိ ကူးစက္မႈ လုံး၀မရွိေပမယ့္လည္း အဆုိပါေရာဂါကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ဖုိ႔အတြက္ ကာကြယ္ေဆးေတြ မရွိေသးတာေၾကာင့္ ေရာဂါဝင္ေရာက္ၿပီးပါက အျမစ္ျဖတ္ သုတ္သင္ရွင္းလင္းႏုိင္ဖုိ႔ မလြယ္ကူဘူးလုိ႔ သိရပါတယ္။

“ဒီေရာဂါဟာ တိရစာၦန္ေတြမွာသာ ျဖစ္ပြားတဲ့ ေရာဂါျဖစ္တာေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ ေရာဂါကူးစက္မွာကို စိုးရိမ္ဖို႔မလိုပါဘူး။ ဒီေရာဂါဟာ ဝက္အုပ္စုအတြင္း ကူးစက္က်ေရာက္ရင္ ေရာဂါကူးစက္ခံရတဲ့ ဝက္အားလုံး ေသေစႏိုင္ၿပီးေတာ့ ေသဆုံးႏႈန္း ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတာေၾကာင့္ ဝက္ေမြးျမဴသူေတြရဲ႕ စီးပြားေရးကို ဆုံး႐ႈံးထိခိုက္ေစပါတယ္။” လုိ႔ ေမြးျမဴေရးႏွင့္ ကုသေရးဦးစီးဌာန ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာရဲထြန္းဝင္းက ႏုိင္ငံပုိင္းသတင္းစာရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးမွာ အခုလုိပဲ ေျဖၾကားထားပါတယ္။

အဓိကအေနနဲ႔ အဆုိပါေရာဂါဟာ ေရာဂါကူးစက္ျခင္းခံရတဲ့ဝက္၊ အညစ္အေၾကး၊ ဝက္ထြက္ ပစၥည္းေတြနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႕ျခင္း၊ မႊားလို ၾကားခံလက္ခံေကာင္ တြယ္ျခင္း ကိုက္ျခင္း၊ ေရာဂါပိုးနဲ႔ ထိေတြ႔ထားတဲ့ ေဆးထိုးအပ္၊ အသုံးေဆာင္ပစၥည္းေတြနဲ႔ ယင္တို႔ကတစ္ဆင့္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔တာလုိ႔ သိရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရတဲ့ ေအးခဲဝက္သားေတြနဲ႔ ထိေတြ႕ မိျခင္းကေန ကူးစက္ႏိုင္တယ္လုိ႔လည္း သိရပါတယ္။

 ဝက္ေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္လာျပီဆုိရင္ေတာ့ လကၡဏာေတြက ေျခလက္အဆစ္ေရာင္ျခင္း၊ အေရျပားအနာ ျဖစ္ျခင္း၊ အေရျပား(နား႐ြက္၊ အၿမီး၊ ဝမ္းဗိုက္) နီရဲျခင္း၊ ကိုယ္ပူခ်ိန္မမွန္ျခင္း၊ အစာအနည္းငယ္သာ စားျခင္း၊ အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့က်ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ ေသြးဝမ္းသြားျခင္း၊ ဇီးဝက္ေတြမွာ သားေလၽွာျခင္း၊ အသက္႐ႉလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ လကၡဏာ ေတြ႔ရျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

အဆိုပါေရာဂါဟာ ဝက္နား႐ြက္ျပာေရာဂါ၊ ဝက္ဝမ္းက် ေရာဂါေတြ၊ တျခားေရာဂါေတြနဲ႔ ေရာဂါလကၡဏာ ဆင္တာေၾကာင့္ မ်က္ျမင္အားျဖင့္ ေရာဂါကို အတည္ျပဳမခြဲျခားႏိုင္ေၾကာင္း ဒါေၾကာင့္ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြကို နမူနာပစၥည္း ေပးပို႔စစ္ေဆးဖို႔လိုအပ္တယ္လုိ႔ ေဒါက္တာရဲထြန္းဝင္းက ေျပာထားပါတယ္။

တစ္ႏိုင္တစ္ပိုင္ ဝက္ေမြးျမဴသူေတြအေနနဲ႔ မိမိရဲ႕ဝက္ေတြကို တျခားေသာ အိမ္ေမြးဝက္၊ ေတာဝက္ေတြနဲ႔ မထိေတြ႔ေစဖို႔နဲ႔ အစာႂကြင္းအစာက်န္ေတြ ေကၽြးမယ္ဆိုရင္လည္း ျပန္လည္ က်ိဳခ်က္သင့္ပါတယ္။ မီးဖိုေခ်ာင္ထြက္ အသားအပိုင္းအစေတြကို အစာႂကြင္းက်န္ထဲ မထည့္ဖို႔နဲ႔ အိမ္ေမြးဝက္ေတြ မေကၽြးဖို႔၊ ေတာဝက္ေတြကို ဖမ္းဆီးသတ္ျဖတ္ျခင္း မျပဳဖို႔၊ ဝက္ေတြ ေနမေကာင္းျခင္းနဲ႔ ဝက္ေသဆုံးမႈေတြကို မိမိရဲ႕ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ဝက္ၿခံအတြင္း ေတြ႕ရွိပါက ေမြးျမဴေရးႏွင့္ ကုသေရးဦးစီးဌာနကို ဆက္သြယ္ အေၾကာင္းၾကားေပးဖို႔နဲ႔ ေရာဂါနမူနာပစၥည္းေတြကို ဓာတ္ခြဲခန္းေတြကို ေပးပို႔ဖုိ႔ကုိလည္း က်န္းမာေရး၀န္ၾကီးဌာနက တုိက္တြန္းထားပါတယ္။

အသီးမွာ သရက္၊ အသားမွာ ဝက္ဆိုတဲ့ ဆိုရိုးစကားအတိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဝက္သားမစားတဲ့ မိသားစုက ခပ္ရွားရွားရယ္ပါ။ ဒီလိုမ်ိဳး ကပ္ပါးပိုးေတြဟာ ဝက္ေတြမွာ ေတြ႕ျမင္ေနရတယ္ဆိုတာကို အိမ္ရွင္မေတြအတြက္ သတိေပးေခါင္းေလာင္းသံ တစ္ခုလုိ ျဖစ္ေနပါျပီ။ အိမ္ရွင္မေတြအေနနဲ႔ ၀က္သားမစားရဘူးရယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဆရာ၀န္ေတြ ညႊန္ၾကားထားသလုိပဲ အေသခ်ာ က်က္ေအာင္ ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ အိမ္ရွင္မေတြအေနနဲ႔ စုိးရိမ္ေၾကာက္လန္႔ဖုိ႔ မလုိပါဘူး။


comments

There is no comment

Publish reply